Bielsko-Biała - Mikuszowice

Kościół p.w. Św. Barbary z 1690 r. położony jest po wschodniej stronie rzeki Biała, czyli na terenie Małopolski (rzeka stanowi granicę pom. Śląskiem a Małopolską), ale, co ciekawe, jak podają przewodniki, tereny te, wraz z cmentarzem i miejscem po wcześniejszym kościele (patrz niżej), po małopolskiej (a tym samym po polskiej) stronie znalazły się niedługo przed rozpoczęciem jego budowy, w wyniku powodzi, w trakcie której rzeka trwale zmieniła koryto.
Pierwotny kościół istniał prawd. już w XIV w., ale został zniszczony przez powódź. Kolejny - ufundowany przez rycerza, byłego zbójnika, Macieja Konitę w 1455 r., przejęty przez protestantów w XVI w., w 1617 r. przywrócony katolikom przez Kasztelana Piotra Warszyckiego, do 1650 r. filialny - spłonął w 1687 r.
Ob. kościół wzniesiony przez mistrza ciesiołki Piotra Piotrowskiego na zlecenie proboszcza z Łodygowic ks. Urbana Kupiszowskiego, to obiekt zrębowy, z drewna modrzewiowego, otoczony obitymi deskami sobotami, zamkniętymi od 1885 r. (poza częścią północną), z niemal kwadratową nawą i sześciokątnie zamkniętym prezbiterium i zakrystią od pólnocnej strony. Od strony południowej posiada cztery okna zamknięte łukiem segmentowym. Wieża konstrukcji słupowej z 1851 r. podwyższona w 1870 r., z pozorną izbicą, zwieńczona sześcioboczną, cebulastą banią, nad którą latarnia i niewielka iglica. Dach gontowy, dwukalenicowy, wyższy nad nawą.
Wnętrze wyposażone w barokowe ołtarze boczne z XVIII w. z wykonaną z drewna lipowego figurą gotycką Matki Boskiej z Dzieciątkiem z pierwszej poł. XV w. w lewym, oraz - w ołtarzu głównym od 1987r. - w kopię Tryptyku Mikuszowickiego z XV w., prawdopodobnie szkoły krakowskiej (oryginał od 1935 r. w Muzeum Narodowym w Krakowie), ze scenami Rozesłania Aniołów z postaciami Chrystusa i uczniów w części środkowej, oraz św. Grzegorza i św. Hieronima (awers lewy), św. Ambrożego i św. Augustyna (awers prawy), ze scenami: "Powołanie św. św. Piotra i Andrzeja" i "Wizja św. Jana na wyspie Patmos" (rewers lewy), "Ucieczka św. Pawła z Damaszku", "Nawrócenie podskarbiego królowej Kandaki przez św. Filipa" (rewers prawy). Na ścianach, suficie i parapecie empory ludowa polichromia z 1723 r. (odnowiona w l. 1993-94) autorstwa bielskiego malarza Jana Mentila (podpis artysty na belce stropowej pod chórem), ze scenami z życia patronki kościoła oraz ze sceną "św. Jerzy zabijający smoka" i z wizerunkami św. Mikołaja i św. Trójcy uzupełnionymi motywami roślinnymi. Podpisy wykonano w języku łacińskim oraz w lokalnej, ślasko-małopolskiej gwarze. Chór muzyczny pochodzi z XIX w. i podpierają go dwa słupy.
W 1796 r. ówczesne władze wystawiły kościół na licytację. Obiekt został wykupiony przez parafian.
Od 1965 r. (ponownie) parafialny.
Otoczenie
Kościół otacza drewniany parkan i stary cmentarz, na którym zachowały się kamienne grobowce m.in. rodziny Międzybrodzkich. Ponadto obok kościoła współczesna kaplica, a w pobliżu figura z 1846 r. - Chrystusa Nazareńskiego na słupie oraz przy drodze krzyż kamienny z 1874 r. ufundowany przez Mariannę i Michała Międzybrodzkich. Od południowej nowszy cmentarz, a od północnej niewielki parking. Wejścia na teren kościelny - trzy: od strony ulicy, od str. parkingu (z bramkami drewnianymi) i od strony cmentarza. Po zachodniej stronie cmentarz sąsiaduje z rzeką Białą.
O miejscowości
Mikuszowice Krakowskie, od 1968 r. dzielnica Bielska-Białej, wzmiankowane w 1312 r., założone po spustoszeniu tutejszych terenów przez Tatarów. Położone nad rzeką Białą, u stóp Łysej Góry. Pierwotnie fragment osady Mikuszowice - jej podział na Śląskie i Krakowskie zapoczątkowany został utworzeniem księstw cieszyńskiego i oświęcimskiego z granicą na Białej w 1316 r. - sama nazwa Mikuszowice Krakowskie powstała po zakupie księstwa przez króla Polski i utworzeniu tym samym granicy polsko-czeskiej na Białej, zaś samodzielną gminą Mikuszowice Krakowskie stały się w 1850 r. Nazwa miejscowości pochodzi od imienia pierwszego sołtysa Mikołusza (Mikołaja). W kartach jej historii wśród najciekawszych zdarzeń wymieniane są m.in. najazd wojsk szwedzkich i nieudana obrona przebiegającej tu drogi do Żywca w 1656 r., w efekcie splądrowanie i spalenie przez Szwedów wsi. Wcześniej, w 1655 r., w wyniku sporu pom. właścicielem Mikuszowic Krakowskich Stanisławem Warszyckim a władzami Bielska doszło do zatargów, przejęcia Mikuszowic Śląskich przez tego pierwszego i interwencji wojsk austriackich, które zajęły tereny Mikuszowic Śląskich aż po rzekę Białą. Od XVI do XVII w. wydobywano tu rudę darniową, a w kolejnych latach Mikuszowice i okoliczne miejscowości stawały się robotniczymi przedmieściami dla przemysłowego Bielska, w 1841 r. powstała tu fabryka sukna, wcześniej działalność rozpoczęło wiele warsztatów sukienniczych i tkackich. Z racji położenia Mikuszowic - u wrót Bramy Wilkowickiej - od wieków przebiegały przez nie ważne szlaki handlowe, a wcześniej przemierzały tędy pierwsi osadnicy okolicznych ziem. Dziś przez Mikuszowice przebiega droga łącząca Bielsko-Białą z Żywcem, budowana jest tu (wzdłuż zachodniego brzegu Białej) nowa droga ekspresowa.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
Beskid Mały - pasmo górskie położone w zachodniej części Karpat, osobliwe ze względu na - z jednej strony strome zbocza, a niewysoko położone grzbiety - przez co często "zajęte" przez przysiółki z polami uprawnymi, pastwiskami, sadami - z drugiej. W paśmie tym także często spotyka się opuszczone, malownicze kamieniołomy, czy też wychodnie piaskowca i rozległe widoki.
Do najciekawszych atrakcji należą:
Willa Juliana Fałata w Bystrej, filia muzeum w Bielsku-Białej - kolekcja malarstwa artysty uzupełniona nagrodami artsty, dokumentami, kolekcja grafiki orientalnej ze zbiorów malarza;
pałac w Łodygowicach z XVII w. ob. Urząd Gminy, wewnątrz też Izba Regionalna, a obok park.
Galeria
Jak dojechać lub dojść?
♦ Zwiedzanie kościoła warto zaplanować przy okazji wycieczki górskiej na pobliskie szczyty Beskidu Małego - Magurkę (909 m n.p.m.) ze schroniskiem PTTK (2.15 z przystanku PKP w Mikuszowicach) i dalej na Czupel (933 m n.p.m.) - najwyższy szczyt Beskidu Małego, skąd ładny widok na m.in. zaporę w Porąbce i górę Żar, lub też przy okazji wycieczki do Koziego Lasu (patrz Bielsko-Biała I) - spod kościoła jest tam stos. niedaleko, a dojść można którąś z uliczek odchodzących od pobliskiej drogi krajowej. Do Mikuszowic dojechać możemy pociągiem z dworca głównego w Bielsku-Białej - linią prowadzącą do Zwardonia - wysiadając na d. stacji, dziś funkcjonującej jako przystanek kol. lub autobusem miejskim nr 2. Zatrzymać się tu można także jadąc w(z) kier. Żywca lub na Słowację.
 Ponieważ omawiany obiekt jak i teren przykościelny zazwyczaj jest zamknięty najlepiej w jego pobliżu znaleźć się w okolicach rozpoczęcia mszy - ich wykaz na stronie parafii.
Linki
Najbliższe drewniane zabytki
♦ obiekty Bielska-Białej (Bielsko-Biała I);
♦ kościół w Łodygowicach św. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza z l. 1631-1634 (kilka fotek w galerii).
Źródła
♦ "Krajoznawca Górnośląski" Pracownia Regionalna PTTK;
♦ Radosław Truś "Beskid Mały"; Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2008 r.
♦ strony internetowe (ww.).
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)