Bytom - Bobrek
Bytom, kosciół ewangelicki  Kościół ewangelicki, filiarny Parafii Ewangelicko-Augsburskiej z siedzibą w Bytomiu-Miechowicach, poświęcony 29 czerwca 1932 r., zbudowany został przez tę samą firmę i w ten sam sposób (z prefabrykatów) co kościół w Zabrzu-Mikulczycach, przedstawiony na podstronie "Zabrze II". Oba zresztą są do siebie bardzo podobne. Jego budowie patronowała bobrkowska huta, która ofiarowała parcelę pod przyszłą budowę. Wyposażenie kościoła to dary (co jest zaznaczone na stronie parafii). I ... to właściwie wszystko co można o nim się dowiedzieć z dotępnych ogólnie źródeł, jeżeli ktoś posiada jakieś inne informacje i chciałby się nimi podzielić to proszę o kontakt mailowy. Można jeszcze dodać, że obiekt jest obecnie (2009 r.) niestety w złym stanie technicznym, w dachu jest już spora szczelina, wymaga generalnego remontu.
 Nabożeństwa odbywają się dwa razy w miesiącu.
Otoczenie:
Bytom Bobrek    Kościół znajduje się w bytomskiej dzielnicy Bobrek, a jego drewniana, niewielka bryła jest pięknym uzupełnieiem architektury tego rejonu. Stoi przy ob. opustoszałej ulicy Stalowej, z której na co dzień korzystają już jedynie mieszkańcy tut. domów, a która jeszcze kilkanaście lat temu była zapewne w większym stopniu użytkowana - prowadziła do bramy huty, będąc jednocześnie częścią przemyślanej, spójnej zabudowy - znajduje się przy niej zielony skwer i pierzeja czasem dość okazałych domów mieszkalnych bądź pełniących funkcje publiczne.
 Kościół nie jest ogrodzony. Jego zewn. ściany pobazgrane są kredą i spray'em - przez dzieci i wandali. Zamyka plac otoczony ceglanymi familokami, plac służy jako miejsce zabaw dla dzieci.
Sama huta, która - jak wspomniano - patronowała budowie kościoła ewangelickiego, istniała w Bobrku od poł. XIX w., miała duży wpływ na rozwój dzielnicy. Oprócz ewangelickiego kościoła sfinansowała tutejsze kolonie robotnicze dla pracowników, a także kościół rzymsko-katolicki i inne obiekty. Została zlikwidowana w l. 90. XX w. i rozebrana (również nielegalnie przez złomiarzy), pozostały jej fragmenty, m.in. działająca do dziś koksownia.
Bobrek
Bytom, Bobrek   Miejscowość wzmiankowana w 1369 r. jako wieś książęca. Rozwijała się jako wieś rolnicza, w XVIII w. posiadała sześć gospodarstw i czternaście zagród. Pańszczyznę zniesiono w 1821 r. Zakupiona przez Jana Godulę w 1842 r. Od XIX w. stała się ośrodkiem przemysłowym, wybudowano tu hutę "Vulcan". Huta i inne zakłady rozbudowywane były w kolejnych latach przez różne spółki. Uruchamiano nowe piece, walcownię, koksownię, karbidownię, kopalnię węgla kamiennego. Powstała także huta cynku. Część z zakładów została rozszabrowana w 1945 r., część modernizowano po II w.ś., część zlikwidowana w l. 90. XX w., część kontynuje działalność do dziś. Wraz z zakładami budowano przyzakładowe osiedla robotnicze. Do przemysłowego rozwoju Bobrka przyczyniło się otwarcie dwóch linii kolejowych (1859 r. z Chebzia do Tarnowskich Gór i w 1872 r. z Zabrza do Bytomia z dworcem kolejowym w Bobrku). Od 1898 r. przebiega tędy linia tramwajowa z Zabrza do Bytomia. Przełom XIX i XX w. wiązał się zatem, co częste w tej okolicy, ze znacznym rozwojem. Powstały wtedy także m.in.: szkoła (1857 r.), szpital (1894 r.), klasztor sióstr Elżbietanek (1902 r.), kościół katolicki (1902 r.). W 1928 r. do Bobrka dołączona zostaje miejscowość Karb i razem tworzą samodzielną gminę należącą do Niemiec - w pobliżu przebiega granica państwowa (do dziś zachował się niemiecki drewniany posterunek graniczny, służący ob. dom mieszkalny).
 W 1951 r. w związku z reformą administracyjną Bobrek i Karb włączone zostały do Bytomia.
Bytom - Miechowice
Dom Matki Ewy  Drewniany dom z 1902 r. to interesująca pamiątka po Matce Ewie (ur. 31 października 1866 r. w rodzinie przemysłowców von Thiele-Wincler, właścicieli Miechowic), siostrze zakonnej wyświęconej w 1893 r., która swoje życie poświęciła pracy z ubogimi, bezdomnymi i kalekimi dziećmi oraz więźniami, rezygnując z przywilejów wysokourodzonej. Mieszkała skromnie w tym właśnie drewnianym domu. W Miechowicach utworzyła z podarowanego jej przez ojca budynku dom dla ubogich "Ostoję Pokoju", a dwa lata później założyła diakonat. Jej praca na rzecz potrzebujących zaowocowała powstaniem 40 obiektów. Zmarła 21 czerwca 1930 r., pochowana została tuż obok jej domu. Od 1951 większość obiektów "Ostoi Pokoju" została znacjonalizowana, wiele uległo zniszczeniu. Po zmianach ustrojowych zaistniała szansa na zmianę tego stanu rzeczy, powstały nowe obiekty - m.in. Ewangelicki Dom Opieki.
 W domu mieszka osoba duchowna, opiekująca się zgromadzonym w nim wyposażeniem i pamiątkami po Matce Ewie. Można go zwiedzać po uzgodnieniu.
 Pełny życiorys Matki Ewy można przeczytać na stronach parafii.
Otoczenie:
Miechowice, kościół ewangelicki  Obiekt położony jest tuż obok protestanckiego, murowanego kościoła z 1898 r., nowych obiektów Ostoi Pokoju i obiektów starszych z drug. poł. XIX w. i pocz. XX (starej plebanii, dawnego domu "Ostoja Pokoju", domu "Cisza Syjonu"), na skraju parku, niegdyś przypałacowego, przekształconego na park w stylu angielskim przez v. Tiele-Wincklerów, od 1929 r. udostępnionego mieszkańcom Miechowic. W parku resztki miechowickiego zamku rodz. von Thiele-Winckler (spalonego przez Armię Czerwoną w 1945 r., następnie wysadzonego przez polskich żołnierzy w sylwestrową noc z 1954 na 1955 r.), a także ciekawe drzewa m.in. buk czerwony, tulipanowiec amerykański, platan klonolistny, miłorząb, cis, dąb czerwony i burgundzki. Niestety park jest zaniedbany. Do 1853 r. stał tu stary kościół.
Miechowice
Miechowice, zamek  Miechowice - do 1951 r. samodzielna miejscowość - po raz pierwszy wzmiankowane były w 1336 r. Do XV w. wieś książęca o charakterze rolniczym. Od XIX w. następuje rozwój po wykupienu Miechowic (1812 r.) i uruchomienu tu kopalni galmanu "Maria", oraz zbudowanu pierwszego zamku/dworu przez Ignacego Domesa. Kolejne inwestycje następują po przejęciu wsi przez Franza Winclera, posła na Sejm Pruski. Uruchomione zostaje wydobycie węgla kamiennego (1904 r.) w kopalni "Preussen". Kolejny etap to działalność spadkobierców Franza Winclera, rodz. v. Thiele-Wincler: budowa nowego zamku, założenie parku, rozwój przemysłu oraz działalność charytatywa siostry Ewy - wspomniana wyżej. W czasie plebiscytów narodowościowych w 1921 r. ok. 2/3 mieszkańców opowiedziało się za przyłączeniem do Polski, ale Miechowice znalazły się w granicach Niemiec. Od 25 do 27 stycznia 1945 r. arena walk wojsk niemieckich z Armią Czerwoną.
 Wkroczenie Armii Czerwnonej wiązało się z tragicznymi wydarzeniami. Prawdopodobnie w odwecie za śmierć majora na terenie Miechowic, żołnierze radzieccy dopuścili się masakry ludności cywilnej, zabitych zostało prawdopodobnie ok. 300 mieszkańców Miechowic (w tym kobiety i dzieci). Rozstrzelani zostali także zakwaterowani tu polscy i ukraińscy robotnicy przymusowi. Doszło również do gwałtów, grabierzy, spalony został zamek, wiele sklepów, domów i zakładów usługowych. Większość mężczyzn, którzy przeżyli masakrę została wywieziona na roboty do ZSRR, skąd nie wróciło prawdopodobnie ponad 150., kobiety skierowano do pracy przymusowej przy demontażu zakł. przemysłowych.
 Po reformie administracyjnej, podobnie jak Bobrek, włączone do Bytomia, od 2008 r. dzielnica miasta. Wspomniana kopalnia funkcjonowała po 1945 r. pod nazwą "Miechowice", połączona z kopalnią Bobrek w 1997 r., a następnie postawiona w stan likwidacji w 1991 r. i rozebrana. Istnieje tu eletrociepłownia rozbudowana w oparciu o powstałą w cz. II w.ś. W l. 60. i 70. XX w. oddano do użytku osiedle bloków mieszkalnych dla pracowników wspomnianych zakładów i okolicznych.
O mieście
 Bytom jest miastem o wyjątkowo długiej i bogatej historii, jednym z najstarszych na Śląsku, a nawet w Polsce. Prawa miejskie posiadał już w 1254 r., a wzmiankowany był w w. XII. Jego współczesna architektura pochodzi jednak przeważnie z przeł. XIX i XX w. i robi spore wrażenie dzięki swojemu rozmachowi, dużej ilości kamienic, kościołów i willi. Miasto posiada kilka deptaków i rozległy rynek z fontannami, przez co centrum jest przyjazne dla pieszych i warte zwiedzenia.
Niestety często obiegowe opinie określają to miasto jako zaniedbane, a wpływ na nie mogą mieć widoki opuszczonych i zdewastowanych kamienic, często w trakcie rozbiórki, których ślady świetności zanikają w zestawieniu z zamurowanymi oknami, odpadającymi tynkami czy nawet wyrastającymi na niektórych z nich sporej wielkości krzewami i drzewkami... Obiekty te spotkać można nawet w ścisłym centrum miasta, nie mówiąc już o obrzeżach, gdzie czasem ponure wrażenia potęgują zrujnowane zakłady przemysłowe. Wpływ na to ma zapewne kilka czynników - opuszczenie miasta przez część mieszkańców - w tym właścicieli kamienic - po II wojnie swiatowej, nieuregulowane sprawy własnościowe, poważne szkody górnicze, przed którymi na dłuższą metę nie da się zabezpieczyć żadnych budynków oraz, być moze przede wszystkim, na wielką skalę przeprowadzona likwidacja zakładów przemysłowych w l. 90. XX w. niepołączona z ich rewitalizacją, rewitalizacją osiedli robotniczych, powodująca wysokie bezrobocie i towarzyszące mu patologie. Gwałtowne zmiany w l. 90. nie dawały szansy na stopniowe przeobrażenia.
 Od pewnego czasu istnieje szansa na zmianę tego stanu rzeczy. Miasto pozyskało inwestorów, którzy przekształcą tereny po kopalni Szombierki do nowych funkcji, zachowując jednocześnie najcenniejsze budowle z charakterystycznym szybem na czele. Planowane są m.in.: rewitalizacja terenów po kopalni Rozbark oraz odnowa parku miejskiego. Nie wszystkie działania kończą się jednak powodzeniem. A trzeba zauważyć, że do wykonania jest ogrom pracy i szybkich efektów spodziewać się nie należy.

 Bytom jest miastem na prawach powiatu, posiada 183 829 mieszkańców (2008 r.), których ubywa - w l. 80. mieszkało tu ponad 230 000 ludzi, przy czym na zmniejszenie się tej liczby częściowo wpływ miało odłączenie Radzionkowa w 1998 r. [zamieszkanego wtedy przez ok. 20 000 osób].

 Z historią Bytomia można zapoznać się dzięki licznym publikacjom n.p. Towarzystwa Miłośników Bytomia lub Biura Promocji Bytomia (z placówką w Rynku), a z jego dniem dzisiejszym ... najlepiej empirycznie :)
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy
 W Bobrku m.in.:
osiedla robotnicze przy ul.: Wytrwałych, Stalmacha i Zabrzańskiej, Ustronie; kościół parafialny pw. Świętej Rodziny (pocz. XX w.), obok pomnik poświęcony ofiarom I wojny światowej (fotka w galerii);

 w Miechowicach m.in.:
park z cennym drzewostanem i ruinami pałacu (wspomniane wyżej), ruiny ogrodzone, niedostępne; obiekty parafialne i "Ostoi Pokoju", kościół ewangelicki (wspomniane wyżej); kościół pw. Świętego Krzyża, neogotycki z II poł. XIX w., neogotycki; kościół pw. Bożego Ciała, neobarokowy, 1914-1917 r., kaplica neogotycka wybudowana na centralnym miejscu wzgórza zw. "Górą Gryca", na którym park, ob. zaniedbany, zał. przez Franza Wincklera;
Bytom, rynek
 w Bytomiu m.in.:
♦ średniowieczny układ urbanistyczny;
♦ średniowieczny krzyż pokutny - Łagiewniki;
Rynek, z dominującą wieżą Kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, zbud. w XIII w., przebud. w XVI i XIX w., częściowo gotyckiego, wewn. m.in. obraz Matki Boskiej Bytomskiej z XV w., krypta grobowa Donnensmarcków; ratusz przy rynku jak i przylegająca doń pierzeja nie zachowały się (spalone przez Armię Czerwoną w 1945 r. i rozebrane w późniejszym czasie, nowa pierzeja zbudowana w nowym miejscu spowodowała powiększenie się płyty rynku). Na rynku fontanna oraz m.in. "Śpiący lew" - rzeźba Teodora Kalidego o ciekawej historii, stanowiąca niegdyś fragment pomnika ku czci poległych w wojnie prusko-francuskiej, rozebranego po II w.ś., przewieziona do Warszawy w l. 50. zeszłego wieku, gdzie stała przed wejściem do ZOO, powróciła do Bytomia w 2008 r.;
Piwnice Gorywodów z XIII w., ob. restauracja (ul. Strażacka);
♦ relikty murów obronnych (pl. Kościuszki);
♦ ul. Dworcowa - główny deptak miejski;
Kościół p.w. św. Wojciecha w Bytomiu z XV w., przebud. w XVIII w., barokowy z gotyckim prezbiterium (pl. Klasztorny);
Kościół Św. Ducha - kaplica przyszpitalna z XVIII w., barokowy (ul. Krakowska);
kościoły z II poł. XIX i z pocz. XX w.: m.in. neoromańskie i neogotyckie - w centrum i w dzielnicach;
Opera Śląska, (ul. Moniuszki) w budynku zbudowanym jako teatr w st. neoklasycystycznym (1899-1903 r.); Bytom, LO
♦ liczne kamienice, wille i obiekty użyteczności publ. - m.in. szkolne (ul. Strzelców Bytomskich, pl. gen. W. Sikorskiego, ul. Moniuszki ), pocztowy (u. Piekarska), sądu i aresztu śledczego (ul. Sądowa) w stylach: eklektycznym, neogotyckim, neorenesansowym, secesyjnym;
Muzeum Górnośląskie, Działy: Archeologii, Etnografii, Historii, Przyrody, Sztuki, Edukacyjno-Promocyjny oraz działy pomocnicze (pl. Jana III Sobieskiego 2, filia - ul. Korfantego 34);
Park Miejski im. F. Kachla, zał. w XIX w., wkrótce restaurowany; stał tu drewniany kościół przeniesiony z Miechowic, wspomniany na podstr. Zabrze II;
Szyb "Krystyna" z 1929 r. KWK Szobierki (doskonale widoczny n.p. z trasy tramwajowej z centrum Bytomia do Bobrka przez Szombierki).
Elektrociepłownia "Szombierki" z 1920 r. o architekturze nawiązującej do średniowiecznych zamków, z halą maszynowni wykorzystywaną dziś jako miejsce przedstawień artystycznych w tym przez Śląski Teatr Tańca, wieża czekająca na zagospodarowanie z zegarem Siemensa z 1920 r., tarcza o średnicy 5 m, podobno druga co do wielkości w Polsce;
Cmentarz Mater Dolorosa - zał. w 1876 r., zabytkowe grobowce, nagrobki, kaplica cmentarna z 1882 r., neogotocka; cmentarz żydowski (niedost.) zał. w 1866 r., dom przedpogrzebowy z II poł XIX w.; (oba obiekty przy ul. Piekarskiej)
Kolejka wąskotorowa, kursująca sezonowo na trasie Bytom - Tarnowskie Góry - Miateczko Śl.. Trasa ta była niegdyś częścią Górnośląskich Kolei Wąskotorowych zbud. 1851-1855, tworzących sieć o długości 240 km, obejmującą takie miasta jak Chorzów, Gliwice i Racibórz, w l. 90. w większości zlikwidowana; bytomska stacja początkowa obok stacji PKP, wejście od strony ul. Zabrzańskiej. Trasa kolejki przebiega głównie przez tereny leśne, ale z okien pociągu zobaczyć można także zachowaną stację Bytom - Karb oraz wyrobiska d. kamieniołomu dolomitów;
zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Żabie Doły";
♦ leśny rezerwat przyrody "Segiet" w Suchej Górze, oraz wyrobiska nieczynnego kamieniołomu dolomitu;
Sportowa Dolina "Dolomity" - prywatna inwestycja na wyrobiskach kopalnianych w Suchej Górze, m.in. całoroczny ośrodek narciarski.
Galeria
Jak dojechać lub dojść?
♦ Do Bytomia pociągami z Gliwic lub Katowic (najtaniej), autobusami, z Katowic także tramwajem; do Bobrka najlepiej tramwajem z ul. Zabrzańskiej ("tylna" część dworca PKP od str. ul. Zabrzańskiej), do Miechowic autobusami z dworca autobusowego (przy dworcu PKP).
Informacje praktyczne
Gastronomia:
w Bobrku czy Miechowicach raczej dominują tanie piwiarnie, restauracja jest w Karbiu, oczywiście są też w centrum Bytomia.
Komunikacja - rozkłady jazdy:
♦ Tramwaje Śląskie;
♦ Wojewódzki Portal Komunikacyjny.
rozkład jazdy PKP.
Najbliższe drewniane zabytki
♦ Zabrze - Biskupice (kościół);
♦ Zabrze - Miechowice (kościół);
♦ Gliwice (kościół);
♦ Katowice (kościół);
♦ Chorzów (kościół; skansen)
Linki
Źródła
♦ Strona internetowa parafii; ♦ strona internetowa miasta; ♦ Kwartalnik Diecezjalny "Ewangelik"; ♦ Wikipedia.
Mapy
"Okręg katowicki".
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)