Hrčava (Herczawa)
    Kościół p.w. Świętych Cyryla i Metodego zbudowany w 1936 r. na wysokiej kamiennej podmurówce, zrębowy, orientowany, jednonawowy. Jest kościołem filialnym - parafii jabłonkowskiej. Dach dwuspadowy, kryty eternitem. Prezbiterium trójboczne z przylegającą zakrystią, umiejscowioną na osi z nietypowo rozwiazanym wejściem do niej - znajdującym się za ołtarzem (wejście przesłonięte kotarą). Wnętrze wyposażono m.in. w chrzcielnicę wykonaną przez lokalnego rzeźbiarza Ondřeja Zogatę, którego prace znajdują się w wielu muzeach. W ołtarzu obraz przedstawiający patronów - dar działającej przed wojną czeskiej organizacji Macierz Oświaty Ludowej. Z darów pochodzi większość wyposażenia. Naczynia liturgiczne to kopie naczyń wystawionych w muzeum Jana Amosa Komeńskiego (protestanckiego duchownego z Moraw) w Naarden, w Holandii. Kościół posiada niewielką, przykrytą namiotowym daszkiem wieżyczkę. Do 2005 r. wisiał w niej stalowy dzwon pochodzący z wieżyczki polskiej szkoły w Bukowcu (tam nieużywany po wybudowaniu kościoła w 1938 r.), poprzedni, odlany z brązu, został skonfiskowany przez Niemców w czasie okupacji. Od 2006 r. na wieży znajduje się nowy dzwon - odlany w 2005 r. Dzwon szkolny, wrócił do Bukowca i jest eksponowany w szkolnym muzeum.
  Obiekt można zwiedzać, chociaż zazwyczaj jest zamknięty - w sprawie klucza należy pytać o p. Jindricha (mieszka obok budynku ze sklepem i gospodą Pod Jaworem - jeśli ma wolny czas umożliwia wejście do środka i przy okazji oprowadza po obiekcie i opowiada jego histrię).
 Herczawski kościół jest jednym z najmniejszych kościołów w okolicy, stoi na planie prostokąta o rozm. 13/7 m., ma 16 m wysokości, co jednak czyni go najwyższym obiektem we wsi.
 Msze tylko w języku czeskim - raz w tygodniu, w niedzielę o godz. 11. Po polsku - raz w roku - w odpust, który odbywa się 5. lipca, wtedy to przybywają pielgrzymi z Czech, z Polski i Słowacji.
  Obok kościoła stylowa drewniana willa zbud. w 1946 r. (na podmurówce, z dwuspadowym, krytym gontem dachem). Nie jest to plebania, ale była zbudowana na potrzeby kościelne.
 We wsi ponadto kilkanaście drewnianych obiektów, zachowanych z dawnej, niemal całkowicie drewnianej zabudowy Herczawy - domy mieszkalne, gospoda "U Sikory", d. szkoła - obiekty w większosci z lat 20. i 30. XX w. Stała tu takze kiedyś drewniana kuźnia z XIX w., ale została rozebrana w 2008 r., podobno po tym jak uderzył w nią autobus.
Otoczenie:
   Kościół stoi w najwyższym punkcie wsi przy drodze w kier. Jaworzynki pod lasem. Od północnej strony kościoła niewielki cmentarz i drewniany krzyż. Obok kościoła drewniana szkoła podstawowa. Na ścianie szkoły tablica umieszczona na pamiątkę wizyty w niej prezydenta Václava Havla w 1993 r.
O miejscowości
Herczawa    Herczawa położona na wys. 594 m n.p.m., w Beskidzie Śląskim, w zlewisku Morza Czarnego, na zboczach Girowej (840 m n.p.m.) w powiecie Frýdek-Místek, niegdyś stanowiła część wsi Jaworzynka. Samodzielną wsią stała się po podziale Śląska pom. Polskę i Czechosłowację (ostateczna decyzja w spr. przynależnosci państwowej Herczawy i Jaworzynki zapadła w 1924 r.). Parafia, z której do tej pory korzystali wierni z Herczawy znalazła się wówczas po polskiej stronie. Fakt ten oraz to, że najbliższy po czechosłowackiej stronie kościół oddalony był o 12 km i prowadziły do niego tylko leśne ścieżki, zimą trudne do pokonania, miał wpływ na decyzję mieszkańców o budowie własnego kościoła i cmentarza.

 Pierwsze wzmianki dot. terenów, na których znajduje się Herczawa, a konkretnie budowy obiektów obronnych, szańców mających powstrzymać inwazję Turków z terenu Węgier, pochodzą z 1645 r.. Herczawa należała wówczas do księstwa Cieszyńskiego.
W 1916 r. zbudowano tu tymczasową kolejkę do zwożenia drzewa - ciągniętą w górę przez konie, a prowadzącą do słowackiej stacji kol. w Czarnym (Čierne). Pierwszą asfaltową drogę łączącą Herczawę z resztą Czechosłowacji, a konkretnie z Mostami zbudowano dopiero w 1965 r.
 Większość z 252 (8. 8. 2008) mieszkańców stanowi ludność etnicznie czeska, ale spotkać tu można takze Słowaków i osoby z polskim obywatelstwem (2 %)
 Przebiega tędy kilka szlaków pieszych - w kier. Stożka przez Bukowiec, Jabłonkowa, Mostów u Jabłonkowa, a takze w kier. Słowacji i Polski. Jest górski szlak rowerowy Radegasta i narciarska trasa biegowa.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
♦ Główne atrakcje miejscowości - obok jej zabudowy - związane są z jej położeniem - w pobliżu Trójstyku, czyli miejsca gdzie spotykają się granice trzech państw - Polski, Słowacji i Czech. Miejsce to wspomniane jest już na podstronie Istebna. Ponadto w przewodnikach podkreśla się, że Herczawa jest drugą po sąsiednim Bukowcu najdalej na wschód wysuniętą miejscowością czeską, a kościół jest pierwszy pod tym względem w swojej kategorii ;) Miejscowi jako ciekawostkę podają, że dzwon kościelny słyszalny jest w trzech państwach. Ponadto m.in.:
♦ pozostałości po szańcach wyżej wspomnianych.
♦ tzw. Jaskinia Lurdzka, czyli grota z figurą Madonny i źródłem, które wg podań ma cudowne właściwości. Zbudowana z kamieni pozostałych po budowie kościoła.
Galeria
Jak dojechać lub dojść?
Herczawa znajduje się na trasie popularnych w weekendy wycieczek górskich, w tym krótkiego spaceru z przystankiem na piwo i fasolową w schronisku górskim: Jaworzynka - Girova - Bařyny - Hrčava - Jaworzynka lub też pętli zahaczającej o Słowację, a konkretnie o wieś Čierne, ładnie położoną, ale nieciekawie zabudowaną: z Herczawy w dół asfaltem, potem wzdłuż potoku ok. 25 min., spod przystanku kolejowego pod górę, a na grzbiecie - obok m.in. łatwych do zauważenia pozostałości szańców - do granicy z Polską ok. pół godziny, stamtąd do centrum Jaworzynki 45 min.
Można tu dojechać samochodem z Jaworzynki, albo podjechać autobusem z Mostów, gdzie jest stacja kolejowa międzynarodowej linii Czeski Cieszyn - Żylina. W dni robocze autobusy często kursują. Pociągi regionalne jeżdżą regularnie.
Informacje praktyczne
W Herczawej znajdują się az cztery gospody (niektóre z nich otwarte w sezonie i w weekendy, gdy pojawiają się turyści), działa też sklep. Zazwyczaj można płacić złotówkami.

Przejścia graniczne (zlikwidowane po przystąpieniu Polski i Czech do układu z Schengen): ♦ drogowe w Jasnowicach (na trasie Jabłonków - Jaworzynka); ♦ turystyczne polsko-czeskie: na Stożku Wielkim i w Jaworzynce; ♦ turystyczne polsko-słowackie w Jaworzynce.
Najbliższe drewniane zabytki
♦ Wisła-Głębce (podstrona "Wisła II"); ♦ Wisła, centrum (podstrona "Wisła I"); ♦ Wisła - Czarne, kaplica z 1909 r.; ♦ Istebna - domy z XIX i XVIII w. dom Kawuloków - izba regionalna, kościół.
Linki
Źródła
♦ j.w. + www.hrady.cz.; www.drevenekostely.ic.cz; "Gazeta Wyborcza".
Mapy
"Beskid Mały, Śląski i Żywiecki"; ♦ "Powiat Cieszyński"; ♦ "Beskid Śląski i Żywiecki"; ♦ "Beskid Śląski"; ♦"Slezské Beskydy".
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)