Istebna - Kubalonka
   Kościół p.w. św. Krzyża z 1779 r. przeniesiony z Przyszowic (gm. Gierałtowice, pow. gliwicki) w 1958 r.
Jest to ciekawy obiekt ze względu na interesujące rozwiązanie architektoniczne nie występujące w żadnym innym kościele na Śląsku - przeciągnięty i połączony częściowo z ogrodzeniem pulpitowy dach. W obecnym miejscu, w jakim znajduje się kościół (w lesie), wydaje się nie mieć ono sensu, jednak w poprzedniej lokalizacji chroniło stojący na skraju wsi obiekt przed śniegiem zawiewanym z pola.
   Z wyposażenia - pierwotnego, w kościele zachowane zostały: barokowy ołtarz z XVIII w., ławki z tegoż, starsza od kościoła ambona z 1697 r.. Ponadto we wnętrzu rzeźby ludowe z muzeów w Bytomiu, Chorzowie, Cieszynie, Gliwicach i Bielska-Białej.
Otoczenie:
   Kościół stoi na zboczu wzgórza, nad drogą z Istebnej do Wisły, poniżej przełęczy Kubalonka. Jest otoczony gęstym lasem, a od frontowej strony prowadzą do niego strome schody.
O miejscowości:
   Istebna to wieś gminna położona na Śląsku Cieszyńskim w Beskidzie Śląskim. Jest mniej skomercjalizowana niż sąsiednie miasta - Ustroń i Wisła, ale jest także ważnym ośrodkiem narciarskim, w tym najważniejszym w Beskidzie Śląskim ośrodkiem narciarstwa biegowego - trasy zlokalizowane są głównie w okolicach Przeł. Kubalonka. W Istebnej, podobnie jak w sąsiadujących z nią miejscowościach Koniaków i Jaworzynka, zachowało się w dużej ilości charakterystyczne dla tych ziem drewniane budownictwo. Położona jest na wzgórzach, częściowo zalesionych, częściowo zamienionych w pola uprawne i pastwiska. Przez gminę przepływa rzeka Olza, która nieco dalej opuszcza granice Polski.
   Istebna wzmiankowana po raz pierwszy była w urbaczu Księstwa Cieszyńskiego w 1621 r., i rozwijała się wraz z napływem pierwszych osadników m.in. wołoskich. Zajmowali się oni pasterstwem i wyrąbem drzew. Pod koniec XVIII w. mieszkańcy stracili możliwość korzystania z lasów, zajęli się wówczas wydobywaniem rudy żelaza lub pracą w pobliskich hutach. Po podziale Śląska Cieszyńskiego w 1919 r. miasta nadolziańskie, z którymi powiązana była Istebna, znalazły się w Czechosłowacji, wówczas konieczna dla połączenia Istebnej z polskimi ośrodkami miejskimi stała się budowa drogi z Wisły przez Przeł. Kubalonkę - oddano ją do użytku w 1932 r.
   Obecnie zamieszkuje tu ok. 5000 osób. Większość mieszkańców pracuje w przemyśle i usługach, również w polskich i czeskich kopalniach węgla kamiennego.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
♦ Miejsce zetknięcia się trzech granic w Jaworzynce; Trójstyk
potok Czadeczka wraz z dopływami w Jaworzynce - zlewisko Morza Czarnego;
krajobrazy górskie, m.in. z drogi do Jaworzynki - widoki na masywy czeskich Beskidów;
drewniane domy w Istebnej, Jaworzynce i w Koniakowie, kilkadziesiąt obiektów najczęściej z XIX w.;
♦ przysiółki z drewnianą zabudową, np. w pobliżu Jasnowic, przy żółtym szlaku na Stożek;
♦ Skały Grzybowe utworzone z piaskowca istebniańskiego pod szczytem Kiczory;
♦ rezerwat przyrody "Bystry", las "Bucznik", świerk istebniański, drzewo dobre gatunkowo;
muzea, izby regionalne, izby pamięci, zobacz link zewnętrzny;
kościoły drewniane w Istebnej - Mlaskawce z 1952 r., Istebnej - Stecówce z 1956 r., kaplica w Istebnej - Andziołówce. Wewnątrz obiektów dzieła twórców ludowych; Jabłonków, rynek
kościół parafialny w Istebnej z 1792-1794 r., rozbudowany w pierwszej poł. XX w. (murowany);
Barania Góra - źródła Białej i Czarnej Wisełki, wieża widokowa, rezerwaty przyrody - ochrona pstrąga i leśny, Stożek Wielki - punkt widokowy, wyciąg krzesełkowy na szczyt;
♦ pobliskie schroniska górskie: na Baraniej Górze, na Stożku Wielkim (pierwsze schronisko polskie w Beskidzie Śląskim oddane do użytku w 1922 r.), na Girovej (Czechy);
♦ pobliskie miasta: Wisła i Jabłonków (Czechy) - ośrodek mniejszości polskiej, rynek z ratuszem z pocz. XX w., kościołem, kamienicami i figurą wotywną.
Galeria
Jak dojechać lub dojść?
Pieszo: ♦ dojście na przełęcz Kubalonka pieszymi szlakami z Wisły Głębce zajmuje ok. 1.15, lub mniej, szlak pieszy zielony prowadzi głównie drogami asfaltowymi i z betonowymi płytami - polecam zimą, drugi, żółty - ścieżkami leśnymi. Na Kubalonkę można też dojść leśnym szlakiem z Istebnej lub drogą przez Mlaskawkę (fotki z takich wycieczek w galerii); ♦ na Przeł. Kubalonka rozpoczynają się popularne szlaki turystyczne na Baranią Górę i na Stożek Wielki, można zatem zwiedzanie kościoła połączyć z wycieczką górską - dojście do niego z Kubalonki to ok. 15 minut marszu.
Komunikacją publiczną: ♦ autobusem z Wisły do Istebnej, wysiąść na pierwszym przystanku za Kubalonką.
Samochodem: ♦ z Wisły.
Informacje praktyczne
Wypożyczalnie rowerów: w Cieszynie>: czynna w godzinach: 9:00 - 19:00 (Informacja Turystyczna na Wzgórzu Zamkowym), Kontakt: turystyka@zamekcieszyn.pl; 033/851 08 21 w.14.; Komunikacja: ♦ Transkom Skoczów; PKS Cieszyn; ♦ Wispol; ♦ PKS Bielsko-Biała;

Przejścia graniczne (zlikwidowane po wejsciu w życie traktatu z Schengen): ♦ drogowe w Jasnowicach (na trasie Jabłonków - Jaworzynka); ♦ turystyczne polsko-czeskie: na Stożku Wielkim i w Jaworzynce; ♦ turystyczne polsko-słowackie w Jaworzynce.
Najbliższe drewniane zabytki
♦ Wisła-Głębce (podstrona "Wisła II"); ♦ Wisła, centrum (podstrona "Wisła I"); ♦ Wisła - Czarne, kaplica z 1909 r.; ♦ Istebna - domy z XIX i XVIII w. dom Kawuloków - izba regionalna.
Linki
Źródła
Józef Matuszczak "Studia nad kościołami drewnianymi na Górnym Śląsku", nakładem Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Bytom 1989r.; ♦ strony internetowe.
Mapy
"Beskid Mały, Śląski i Żywiecki"; ♦ "Powiat Cieszyński"; ♦ "Beskid Śląski i Żywiecki"; ♦ "Beskid Śląski".
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)