Istebna - Kubalonka
Kościół p.w. św. Krzyża z
1779 r. przeniesiony z
Przyszowic (gm. Gierałtowice, pow. gliwicki) w
1958 r.
Jest to ciekawy obiekt ze względu na interesujące rozwiązanie architektoniczne
nie występujące w żadnym innym kościele na Śląsku - przeciągnięty i połączony częściowo z ogrodzeniem pulpitowy dach. W obecnym miejscu, w jakim znajduje się kościół (w lesie), wydaje się nie mieć ono sensu, jednak w poprzedniej lokalizacji chroniło stojący na skraju wsi obiekt przed śniegiem zawiewanym z pola.
Z wyposażenia - pierwotnego, w kościele zachowane zostały: barokowy ołtarz z XVIII w., ławki z tegoż, starsza od kościoła ambona z 1697 r.. Ponadto we wnętrzu rzeźby ludowe z muzeów w Bytomiu, Chorzowie, Cieszynie, Gliwicach i Bielska-Białej.
Otoczenie:
Kościół stoi na zboczu wzgórza, nad drogą z Istebnej do Wisły, poniżej przełęczy Kubalonka. Jest otoczony gęstym lasem, a od frontowej strony prowadzą do niego strome schody.
O miejscowości:
Istebna to wieś gminna położona na Śląsku Cieszyńskim w Beskidzie Śląskim. Jest mniej skomercjalizowana niż sąsiednie miasta - Ustroń i Wisła, ale jest także ważnym ośrodkiem narciarskim, w tym najważniejszym w Beskidzie Śląskim ośrodkiem narciarstwa biegowego - trasy zlokalizowane są głównie w okolicach Przeł. Kubalonka. W Istebnej, podobnie jak w sąsiadujących z nią miejscowościach Koniaków i Jaworzynka, zachowało się w dużej ilości charakterystyczne dla tych ziem drewniane budownictwo.
Położona jest na wzgórzach, częściowo zalesionych, częściowo zamienionych w pola uprawne i pastwiska. Przez gminę przepływa rzeka Olza, która nieco dalej opuszcza granice Polski.
Istebna wzmiankowana po raz pierwszy była w urbaczu Księstwa Cieszyńskiego w 1621 r., i rozwijała się wraz z napływem pierwszych osadników m.in. wołoskich. Zajmowali się oni pasterstwem i wyrąbem drzew. Pod koniec XVIII w. mieszkańcy stracili możliwość korzystania z lasów, zajęli się wówczas wydobywaniem rudy żelaza lub pracą w pobliskich hutach. Po podziale Śląska Cieszyńskiego w 1919 r. miasta nadolziańskie, z którymi powiązana była Istebna, znalazły się w Czechosłowacji, wówczas konieczna dla połączenia Istebnej z polskimi ośrodkami miejskimi stała się budowa drogi z Wisły przez Przeł. Kubalonkę - oddano ją do użytku w 1932 r.
Obecnie zamieszkuje tu ok. 5000 osób. Większość mieszkańców pracuje w przemyśle i usługach, również w polskich i czeskich kopalniach węgla kamiennego.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
♦ Miejsce zetknięcia się trzech granic w Jaworzynce;
♦
potok Czadeczka wraz z dopływami w Jaworzynce - zlewisko Morza Czarnego;
♦
krajobrazy górskie, m.in. z drogi do Jaworzynki - widoki na masywy czeskich Beskidów;
♦
drewniane domy w
Istebnej, Jaworzynce i w Koniakowie, kilkadziesiąt obiektów najczęściej z XIX w.;
♦ przysiółki z drewnianą zabudową, np. w pobliżu
Jasnowic, przy żółtym szlaku na Stożek;
♦ Skały Grzybowe utworzone z piaskowca istebniańskiego pod szczytem Kiczory;
♦ rezerwat przyrody "Bystry", las "Bucznik", świerk istebniański, drzewo dobre gatunkowo;
♦
muzea, izby regionalne, izby pamięci, zobacz
link zewnętrzny;
♦
kościoły drewniane w Istebnej - Mlaskawce z 1952 r., Istebnej - Stecówce z 1956 r., kaplica w Istebnej - Andziołówce. Wewnątrz obiektów dzieła twórców ludowych;
♦
kościół parafialny w Istebnej z 1792-1794 r., rozbudowany w pierwszej poł. XX w. (murowany);
♦
Barania Góra - źródła Białej i Czarnej Wisełki, wieża widokowa, rezerwaty przyrody - ochrona pstrąga i leśny,
Stożek Wielki - punkt widokowy, wyciąg krzesełkowy na szczyt;
♦ pobliskie schroniska górskie: na Baraniej Górze, na Stożku Wielkim (pierwsze schronisko polskie w Beskidzie Śląskim oddane do użytku w 1922 r.), na Girovej (Czechy);
♦ pobliskie miasta:
Wisła i
Jabłonków (Czechy) - ośrodek mniejszości polskiej, rynek z ratuszem z pocz. XX w., kościołem, kamienicami i figurą wotywną.
Galeria
Jak dojechać lub dojść?
Pieszo:
♦ na Przeł. Kubalonka rozpoczynają się popularne szlaki turystyczne na Baranią Górę i na Stożek Wielki, można zatem zwiedzanie kościoła połączyć z wycieczką górską - dojście do niego z Kubalonki to ok. 15 minut marszu.
Komunikacją publiczną:
♦ autobusem z Wisły do Istebnej, wysiąść na pierwszym przystanku za Kubalonką.
Samochodem:
♦ z Wisły.
Informacje praktyczne
Wypożyczalnie rowerów: w Cieszynie>: czynna w godzinach: 9:00 - 19:00 (Informacja Turystyczna na Wzgórzu Zamkowym), Kontakt: turystyka@zamekcieszyn.pl; 033/851 08 21 w.14.;
Komunikacja:
♦ Transkom Skoczów;
PKS Cieszyn;
♦ Wispol;
♦ PKS Bielsko-Biała;
Przejścia graniczne (zlikwidowane po wejsciu w życie traktatu z Schengen):
♦ drogowe w Jasnowicach (na trasie Jabłonków - Jaworzynka);
♦ turystyczne polsko-czeskie: na Stożku Wielkim i w Jaworzynce;
♦ turystyczne polsko-słowackie w Jaworzynce.
Najbliższe drewniane zabytki
♦ Wisła-Głębce (podstrona "Wisła II");
♦ Wisła, centrum (podstrona "Wisła I");
♦ Wisła - Czarne, kaplica z 1909 r.;
♦ Istebna - domy z XIX i XVIII w. dom Kawuloków - izba regionalna.
Linki
Źródła
♦ Józef Matuszczak "Studia nad kościołami drewnianymi na Górnym Śląsku", nakładem Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Bytom 1989r.;
♦ strony internetowe.
Mapy
♦ "Beskid Mały, Śląski i Żywiecki";
♦ "Powiat Cieszyński";
♦ "Beskid Śląski i Żywiecki";
♦ "Beskid Śląski".