Pietrowice Wielkie


   Kościół - pierwotnie wielkości kaplicy - zbudowany został przez proboszcza Martina Moslera w pobliżu studzienki, w której wg podań pasterze odnaleźli obraz Ukrzyżowanego Zbawiciela. Gdy wśród ludu rozeszła się wieść o cudownych właściwościach wód studzienki, miejsce to stało się celem pielgrzymek.
   Równolegle z budową kościółka powstała niewielka kolonia domów rodz. Skowronów/Lerchenfeld - dziś nieistniejąca.
   Obiekt konstrukcji zrębowej, kryty gontem posiada ośmioboczną wieżyczkę na sygnaturkę z 1822 r. z baniastym, krytym blachą hełmem, latarnią i krzyżem papieskim. Przykryty jest dachami siodłowymi. Posiada także: przybudówkę ze schodami na chór w narożniku północno - zachodnim, zewnętrzną ambonę z baldachimem, kruchtę z przesuwanymi drzwiami, kwadratową zakrystię po południowej stronie. Nawa prostokątna na planie niemal kwadratowym, przykryta płaskim sklepieniem. Dwubocznie zamknięte prezbiterium przykryte jest sklepieniem pozornym. Soboty znajdują się po wschodniej i północnej stronie, podparte są słupami.
   Wewnątrz kościoła wystrój barokowy - ołtarz główny z obrazem Chrystusa Ukrzyżowanego, dwa ołtarza boczne - św. Anny i Matki Boskiej Różańcowej, monstrancja ofiarowana przez uczestniczącego w budowie kościoła gospodarza Kaffkę w 1690 r. Na belce tęczowej i nad nią słowa w języku morawskim, łacińskim i niemieckim upamiętniające nadanie kościołowi - w r. 1743 przez papieża Piusa VI dzięki staraniom O. Anzelma Kotterby - pełnego odpustu w dniu święta Podwyższenia Krzyża Świętego.
   Obok kościoła wolnostojąca wieża dzwonna z 1971 r.
   Obiekt jest iluminowany.
   W przedsionku i na ścianie przed wejściem tablice z informacjami o dziejach kościoła.
Msze odpustowe odbywają się w trzech językach - polskim, niemieckim i czeskim.
Otoczenie:
widok na kościół z placu przed kaplicą    Kościół znajduje się w pobliżu miejscowości Gródczanki, w niezabudowanej domami mieszkalnymi ładnej kotlinie z korytem rzeki Troi, przy drodze łączącej Gródczanki z Pietrowicami Wielkimi.
   W pobliżu kościoła neogotycka, ceglana kaplica z 1899 r. zbudowana wg projektu Józefa Seyfrieda, nad studnią z wodą mającą wg ludowych podań właściwości lecznicze (patrz wyżej).
   W 2001 r. studzienka w związku z wykryciem w niej bakterii koli i azotynów została zamknięta przez Sanepid. Duchowni pietrowickiej parafii, wierni oraz władze gminy i niektórzy jej mieszkańcy rozpoczęli realizację tzw. Eko Planu mającego na celu oczyszczenie i zabezpieczenie przed zanieczyszczeniami wód studni.
   Parafii udało się m.in. uzyskać tereny sąsiadujące z kościołem (w ramach wymiany z ich właścicielami) i wyłączyć je z uprawy rolniczej. Wykonano parking ekologiczny dla 300 samochodów. Nasadzono także ozdobne rośliny w ramach tworzenia ogrodu botanicznego, który stanie się atrakcją dla wiernych i turystów, a przede wszystkim stanowić będzie naturalny pas ochronny dla studzienki, zabezpieczając ją przed zatruwaniem związkami chemicznymi i bakteriami. Kościół bowiem otoczony jest przez rozległe pola uprawne, które są nawożone sztucznymi i naturalnymi nawozami, a w pobliżu znajduje się zakład komunalny.
   W ramach wspomnianego wyżej Eko Planu utworzono także oczko wodne, odpowiednio zabezpieczony plac z ławkami, grillem i miejscem na ognisko, wyremontowano kaplicę, doprowadzono do kościoła (w 2002 r.) energię elektryczną.
O miejscowości:
   Gmina Pietrowice Wielkie poł. jest w powiecie raciborskim, od południa granicząca z Republiką Czeską, liczy ok. 7,2 tys. mieszkańców. Jest ośrodkiem mniejszości niemieckiej. Przez gminę przebiega historyczna granica prowincji kościelnych - wrocławskiej i ołomunieckiej.
   W okresie międzywojennym na terenie Pietrowic istniało 20 stanowisk archeologicznych związanych z odkryciem przedmiotów świadczących o bytności tu człowieka już 150 000 lat temu.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
W gminie Pietrowice Wielkie:
  • pałac w Krowiarkach w stylu historycznym, zbud. ok. 1826 r., przebudowany w l. 1852-77, otoczony parkiem krajobrazowym zał. w XVII w., przekształconym w XIX w., w parku klasycystyczne mauzoleum rodz. Donnersmarcków - słynnych przemysłowców;
  • figura z XVIII w., barokowa we wsi Krowiarki (ul. Wyzwolenia) w tej samej wsi kościół neogotycki zbud. w l. 1909-1910;
  • dwór klasycystyczny z przeł. XVIII i XIX w. w Gródczankach;
  • pałac dworski z końca XIX w., neobarokowy w Samborowicach, obok zabudowania folwarczne;
  • kaplica św. Jana Nepomucena z XVIII w. z figurą w środku w miejscowości Kornice;
  • dawny folwark z XVIII/XIX w.: dwa domy mieszkalne, dwukondygnacyjny, murowany spichlerz dworski, dawny park - niegdyś przypałacowy w Kornicach;
  • krzyż pokutny w Lekartowie, również w tej miejscowości kapliczka słupowa z rzeźbą św. Jana Chrzciciela z XVIII w.;
  • kościół późnobarokowy z XVIII w. w Makowie, na cmentarzu figura św. Jana Nepomucena z przeł. XVIII/XIX w.;
  • kościół neogotycki zbud. w l. 1907-1908 w Pawłowie;
  • kościół neobarokowy z l. 1931-33 w Samborowicach;
  • kapliczka domkowa z sygnaturką, św. Jana Nepomucena w Żerdzinach z 1868 r.;
  • kościół we wsi Amadów, neogotycki zbud w l. 1865-68 r., wewnątrz ołtarz z wrocławskiej pracowni Winklera, przed wejściem figury św. Jana Nepomucena i św. Maryi Panny.

    Wydarzenie:
  • procesja konna w drugi dzień Świąt Wielkanocnych - tradycja wywodząca się z wierzeń pogańskich, po procesji pokazy woltyżerki i wyścigi konne.

    Racibórz
    - miasto o bogatej historii, po raz pierwszy wzmiankowane w 1108 r. w Kronice Galla Anonima w związku ze zdobyciem Raciborza przez króla Bolesława Krzywoustego. Wcześniej, jak podają staropolskie przekazy, był stolicą ludu germańskiego - Kwadów. Od 1172 r. Racibórz był stolicą księstwa - panował w tym czasie w nim Mieszko I Plątonogi. Z raciborskiego klastoru dominikanów pochodzi pierwsze zapisane w języku polskim zdanie: Gorze szą nam stało (1246 r.), tutaj też powstała pierwsza na Śląsku mennica (pocz. XIII w.). Miasto zostało bardzo zniszczone w czasie działań wojennych w 1945 r. - centrum niemal w 100 %. Położone nad Odrą, siedziba powiatu, 60 218 miszkańców (2006 r.). W Raciborzu m.in.:
  • zamek wybudowany w l. 1281-1287 przez księcia Przemysława w miejscu drewnianej warowni. Wielokrotnie przebudowywany m.in. przez Habsburgów, od XVII w. popadał w ruinę, zniszczony w czasie II wojny światowej, dziś w ruinie. Obok kaplica Św. Tomasza Kantuaryjskiego z wyposażeniem barokowym;
  • kościoły:
  • Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Mickiewicza) zbud. na pocz. XIV w., przebudowany m.in. w XV i XIX w.;
  • św. Jakuba (pl. Dominikański) - XVII w.;
  • klasztorny kościół Dominikanek pw. Św. Ducha z XIV w., nekropolia Przemyślidów, ob. muzeum (patrz niżej);
  • Matki Bożej (ul. Jana Pawła II) z XVIII w., barokowy, sanktuarium, wewn. m.in. obraz Matki Boskiej z przeł. XVI i XVII w.;
  • fragmenty murów obronnych - XIII/XIV w. (ul. Drzymały, ul. Basztowa i ul. Lecznicza) z basztą z XVI w.;
  • kolumna Matki Bożej z XVIII w. (rynek);
  • figura Św. Jana Nepomucena z XVIII w. (ul. Bosacka);
  • muzeum (ul. Rzeźnicza 15; Gimnazjalna 1; Chopina 12), wewnątrz m.in. mumia Egipcjanki sprzed 2000 lat, wystawy stałe: "Kultura materialna wczesnośredniowiecznego Raciborza", "Wykopaliska archeologiczne w powiecie raciborskim i głubczyckim", "Rok obrzędowy nad Górną Odrą", "Cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej w Samborowicach", "W Domu Ozyrysa", "Cyna śląska", "Dawne techniki dentystyczne", "Śladami człowieka prahistorycznego", "Dzieje Raciborza - okres średniowieczny", "Skarby dawnego Raciborza", "Sztuka dawna", "Odkrycia w kościele dominikanek";
  • głaz narzutowy poch. skandynawskiego (pl. Wolności);
  • rezerwat przyrody leśno-stawowy "Łężczok" - ochrona lasu łęgowego i stawów cysterskich, pomnik przyrody - dąb szypułkowy - 400. letni.
  • Obiekty utracone
  • kościół drewniany w Zawadzie Książęcej (gmina Nędza, pow. raciborski) p.w. Św. Jana Nepomucena zbud. w XVII w., przeniesiony z Raciborza w 1868 r., spalony w 1992 r;
  • kościół drewniany w Zabełkowie (gm. Krzyżanowice, pow. raciborski) p.w. Matki Boskiej Anielskiej, zbud. XVII w., przen. w l. 1849-50 ze Sławikowa, spalony w 1976 r.
  • Galeria
    Jak dojechać lub dojść?
    Stacja PKP w Pietrowicach (nieczynna) Komunikacją publiczną:
  • autobusem PKS z Raciborza do centrum Pietrowic, stąd pieszo ok 3 km (główną drogą do drewnianego krzyża, a następnie - zgodnie ze stojącym tu drogowskazem - w lewo).
    Samochodem:
  • drogą nr 416 z Raciborza, w Pietrowicach, za murowanym kościołem, skręcić w kier. wsi Gródczanki.
    Rowerem:
  • z Raciborza - patrz linki.
    Pieszo:
  • z Raciborza czerwonym szlakiem im. Husarii Polskiej.
  • Informacje praktyczne
    Gastronomia i noclegi: w centrum Pietrowic znajdują się dwie restauracje. Noclegi i większa oferta gastronomiczna w pobliskim Raciborzu t="_blank">link zewn. Komunikacja: PKS Racibórz.
    Najbliższe drewniane zabytki
  • Opisywany kościół jest ostatnim istniejącym drewnianym zabytkiem pow. raciborskiego.
  • Linki
    Źródła
    ♦ Informacje parafii w Pietrowicach Wielkich; ♦ strona internetowa gminy Pietrowice Wielkie.
    Mapy
  • "Województwo Śląskie".
  • mapa internetowa powiatu raciborskiego - kliknij link zewnętrzy.
  • Copyright by
    www.drewnianyslask.za.pl
    (2007)