Zabrze - Mikulczyce
    Kościół ewangelicki, zbudowany na gruntach zakupionych od hr. Henckela von Donnensmarcka, oddany do użytku w czerwcu 1937 r. po ok. dwóch miesiącach budowy, a poświęcony przez Biskupa Otto Zänkera 5 września tego roku. Powstawał zatem w czasach III Rzeszy Niemieckiej.
   Projekt kościoła pochodzi z pracowni architektonicznej Kurta Nietzschego, a jego wykonaniem zajęła się specjalizująca się w budowie budynków drewnianych z prefabrykatów firma Christoph und Unmack z łużyckiego miasta Niesky, w którym do dziś zachowało się wiele realizacji tej firmy, głównie domów mieszkalnych.
   Jest to budynek o ascetycznej formie, wymiarach 17×10 m, z rozwiązaniami ekologicznymi, stosowanymi często w Skandynawii - rolę izolatora pomiędzy dwiema warstwami desek ściennych pełni powietrze, a wewnętrzne ściany wyłożone są płytami uzyskanymi poprzez sprasowanie odpadów pozostałych z obróbki drewna. Konstrukcja obiektu powstała na gruncie utwardzonym przez usypanie ponad 100 m³ odpadów hutniczych (żużla).
   Kościół składa się z jednej nawy, z prezbiterium z jednym ołtarzem i z zakrystii z zapleczem oraz z niewielkiej dzwonnicy z małym dzwonem pochodzącym z XVIII w., podarowanym zabrskim ewangelikom przez cesarza Wilhelma I i będącym pruską zdobyczą wojenną w czasie wojny z Francją. Dzwon został odlany przez Cavalliera w 1774 r. dla jednego z francuskich zamków.
   Wystrój jest bardzo skromny - stanowi go krucyfiks w ołtarzu (wyrzeźbiony przez Wilhelma Chludeka), chrzcielnica, ambona i organy.
   Po II wojnie światowej kościół znalazł się w rękach katolików, zwrócony ewangelikom w 1952 r. Obecnie filiarny zabrskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej. Główny, murowany kościół Pokoju znajduje się w centrum Zabrza. Nabożeństwa w kościele mikulczyckim odbywają się co dwa tygodnie i właścicwie tylko wówczas można wejść na teren kościelny i zwiedzić wnętrze.
Otoczenie
   Kościół stoi przy ul. Brygadzistów w pobliżu skrzyżowania (ze światłami) z ul. Tarnopolską, główną arterią Mikulczyc z linią tramwajową. W sąsiedzwie, ogrodzonego metalową siatką, kościoła - ogródki działkowe.
O dzielnicy
ratusz w Mikulczycach     Mikulczyce, wzmiankowane w 1311 r. w dokumencie bytomskiego księcia Siemowita (jako Mikulczicz) oraz w spisie dekanatu sławkowskiego w 1326 r. (jako Niculticz). Nazwa wywodzi się od imienia Mikołaj i ma czeskie pochodzenie. Samodzielna wieś do 1951 r., dziś dzielnica Zabrza. Przepływa przez nią potok Mikulczycki, który do 1179 r. stanowił granicę pom. Śląskiem, a Małopolską, a do 1821 r. granicę diecezji - krakowskiej i wrocławskiej. Przemysłowy rozwój Mikulczyc nastąpił po przejęciu miejscowości przez rodz. Henckel von Donnersmarck w 1830 r. Wcześniej, od XVII w. istniał tutaj dwór rodz. Doleczków.
   Dzielnica ma wiele twarzy, o jej charakterze stanowią kamienice i obiekty użyteczności publicznej z końca XIX w. i pocz. XX, oraz zabudowania nieczynnej kopalni Donnersmarckhüttegrube, później Mikulczyce, która rozpoczęła wydobycie węgla kamiennego w 1905 r. Obok tychże obiektów znajduje się współczesne osiedle willowe, a także bloki z wielkiej płyty z dużym osiedlem Kopernika.
   Przebiega tędy linia tramwajowa zbudowana w 1934 r. w celu połączenia Zabrza z mikulczycką stacją kolejową (przy linii doprowadzonej do Mikulczyc w 1880 r.), przez którą jeszcze na pocz. l. 90. ub. wieku przejeżdżały pociągi pasażerskie. Wspomniana linia kolejowa (dziś zlikwidowana) pełniła rolę kolejowej "obwodnicy" centrów Gliwic i Zabrza - przewożono nią szczególnie niebezpieczne towary.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
w Mikulczycach:

♦ budynek d. ratusza z pocz. XX w.;
♦ dwór z przeł. XVII i XVIII w.;
♦ budynek stacji kolejowej z 1928 r.;
♦ kamienice;
♦ kościół neogotycki św. Wawrzyńca z końca XIX w., część wyposażenia pochodzi z kościoła drewnianego (patrz utracone);
Utracone
♦ kościół drewniany prawdopodobnie z 1580 r. wybudowany w Zabrzu - Mikulczycach, wyremontowany w 1749 r. (wówczas dobudowano sygnaturkę), zakupiony przez miasto Bytom i przeniesiony w 1902 r. do bytomskiego parku miejskiego (poza murowaną zakrystią), remontowany w l. 1962-63, spalony w 1982 r. Planowana jest odbudowa.
Galeria
Jak dojechać lub dojść?
Na rowerze: ♦ bujna roślinność, rosnąca wzdłuż dróg i przy posesjach, a także ta, która "wkroczyła" na tereny poprzemysłowe sprawia, że niektóre części Mikulczyc sprawiają wrażenie ogromnego parku. Dlatego w niedzielę, przy umiarkowanym ruchu na drogach zapewne nadają się na wycieczki rowerowe. Niestety szlaków rowerowych jeszcze tu nie poprowadzono.
Komunikacją publiczną: ♦ najlepiej tramwajem - nr 3 z centrum Zabrza. Można także dojechać autobusem miejskim. Należy wysiąść na Placu Kroczka.
Źródła
♦ Nasze Zabrze Samorządowe;
♦ zbiory Brygidy Kicińskiej;
♦ Piotr Siemko "Nie zachowane kościoły drewniane Górnego Śląska", Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, Katowice, 2001 r.
Linki
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)